Veenhuizen houdt vast aan toezegging Teeven

‘Bestuurlijke continuïteit of wispelturigheid’

VEENHUIZEN – In Veenhuizen is geschrokken en vooral teleurgesteld gereageerd op het nieuws dat de Noorse gevangen per 1 september een ander onderkomen krijgen. Met het vertrek van de Noorse gedetineerden, komen maar liefst 242 cellen leeg te staan en staan er naar schatting 250 banen op de tocht. De gevangenis hoopt nu dat de regering de vrijgekomen cellen zal vullen met gedetineerden van andere penitentiaire inrichtingen. De toenmalige staatssecretaris Fred Teeven beloofde in 2014 dat de gevangenis in Veenhuizen open zal blijven, en dat ze de gevangenis zullen opvullen wanneer er plekken vrij zouden komen. Het personeel, bestuur en overige betrokkenen hopen nu dat deze toezegging ook in de nabije toekomst nog steeds van kracht is.

De onzekerheid begon al voor de kerst van 2017. Toen liet de Noorse minister van Justitie Amundsen weten dat de Noren overwogen om niet langer gebruik te maken van de ruimte voor gedetineerden in Veenhuizen. Sindsdien sprongen meerdere partijen op de bres voor Veenhuizen en werden er Kamervragen gesteld. Desondanks werd pas op woensdag 21 februari bekend dat de Noren de Veenhuizer gevangenis op relatief korte termijn zullen verlaten.

Het besluit van de Noorse regering om nu het contract met ‘Veenhuizen’ niet te verlengen, leidde bij burgemeester Klaas Smid tot teleurstelling. Hij vertelde ‘onaangenaam verrast’ te zijn door het besluit van de Noren. ‘Onlangs bleek uit onderzoek dat Norgerhaven één van de beste gevangenissen van Europa is. De Noren waren daarnaast heel tevreden over de gevangenis in Veenhuizen en onderstrepen dat dit geen reden is om het contract op te zeggen. We gaan nu alles in het werk stellen om de ruimtes in de Norgerhaven toch op te vullen. Vanaf deze plaats wil ik mijn waardering voor het personeel uitspreken en een beroep doen op de aanwezige partijen om ook hun landelijke lijnen te gebruiken’, besluit Smid. De burgemeester, die zich duidelijk zorgen maakt over de toekomst van de gevangenis, hoopt dat de lokale afdelingen van partijen als de VVD en PvdA hun landelijke connecties zullen benutten om aandacht te vragen voor de toekomst van de bajes.
Peter Sluiter, directeur van het Gevangenismuseum en voormalig directeur van de gevangenis, spreekt eveneens zijn teleurstelling uit. ‘Officieel gaan de Noren per 1 september weg, maar in de praktijk zullen de cellen al eerder leeg komen te staan’, zegt hij. ‘Het is jammer, we zijn hier in Veenhuizen van mening dat beide gevangenissen en Het Poortje (respectievelijk Esserheem, Norgerhaven en de jeugdgevangenis, red.) in gebruik moeten blijven. De vraag is nu of de overheid de gevangenis zal vullen. Het is de vraag wat de belofte van ex-staatssecretaris Teeven waard zal zijn. Die vraag ligt nu bij de regering. Hebben we te maken met bestuurlijke continuïteit of met wispelturigheid vanuit de overheid?’.

De toekomst van het gevangeniswezen in Veenhuizen mag dan onzeker zijn, dat geeft volgens Sluiter geen reden tot doemdenken. ‘Het is zeker niet zo dat ik er geen vertrouwen in heb. In het regeerakkoord staat bijvoorbeeld dat gevangenissen buiten het centrum zoveel mogelijk gevuld moeten blijven. Daarnaast maken verschillende politieke partijen zich hard voor ‘Veenhuizen’. We gaan zien hoe de regering zich zal opstellen.’
Inmiddels heeft de landelijke politiek de kwestie opgepakt. In Den Haag werden er eerder al Kamervragen gesteld en pleiten meerdere partijen voor het behoud van de Norgerhaven. Zij willen van minister Sander Dekker de belofte dat de gevangenis open zal blijven. Maar vanuit de regering blijft het tot op heden angstvallig stil. Op de vraag of minister Dekker de belofte van zijn voorganger Fred Teeven gaat naleven, kan de minister nog geen antwoord geven. De minister staat dan ook voor een lastige kwestie. Volgens hem kampt Nederland namelijk met een flink cellenoverschot.

De ondernemingsraad van Veenhuizen hoopt in ieder geval spoedig duidelijkheid te krijgen van de minister. Karin Landman, voorzitter van de ondernemingsraad, benadrukt dat vooral de onzekerheid vreet aan het personeel van de gevangenis. ‘Het vertrouwen is zo langzamerhand weg’, zegt zij. De beslissing van de Noorse regering, kan zij echter wel begrijpen. ‘Het is op zich logisch dat zij het contract niet verlengen. De Noren hebben hun wachtlijst weggewerkt en hoeven geen gebruik meer te maken van de cellen in Veenhuizen. Het is nu de vraag wat de regering gaat doen.’ Volgens Landman zou de regering rekening moeten houden met het feit dat Veenhuizen er veel aan deed om de Noorse gevangenen op te kunnen sporen. ‘We hebben ruimte moeten maken en hebben echt alles op alles gezet om de Noren hier te krijgen. Er zijn cursussen geweest, andere roosters gemaakt en diensten aangepast. Teeven heeft destijds afgesproken dat de gevangenis gevuld zou worden. Nu zegt minister Dekker dat hij zich er over gaat beraden. Hoezo beraden, denk ik dan’, zegt Landman. Volgens haar is het maar de vraag of Nederland überhaupt kampt met een cellenoverschot. ‘Dat wordt wel gezegd, maar er zijn ook gevangenissen waar ze onderbezet zijn en het werk hen over de schoenen loopt. Daarnaast trok de Politie laatst aan de bel dat zij te weinig rechercheurs hebben, waardoor slechts één op de vijf zaken wordt opgelost’, zegt Landman. ‘Wij willen niet dat een andere bajes wordt gesloten, we willen dat de werkdruk beter verdeeld gaat worden en gevangenen vanuit een overbezette bajes worden overgeplaatst.’ De ondernemingsraad hoopt stiekem nog deze week uitsluitsel te krijgen. ‘Wat ons betreft is er maar één optie. Vast houden aan hetgeen dat ons is toegezegd.’