Zomertrip: Nienoord, Leek

Zomertrip: Leek
Gids: Geert Pruiksma

LEEK – Omdat de komkommers inmiddels volop in de schappen liggen, de temperatuur stijgt naar ongekende hoogte én voor veel mensen de vakantie is begonnen, gaat De Krant op pad om de leukste trekpleisters in de regio in beeld te brengen. Waar moeten we zijn, willen we verzekerd zijn een geslaagd uitje?, willen we weten. De vijfde Zomertrip start op landgoed Nienoord, bij Leek.

Het is een geluksdag. Het weer leek slecht, maar geen druppel regen. Op de parkeerplaats van Landgoed Nienoord staat de electrokar klaar. Om je naar het museum te brengen. Want daar wacht onze gids, Geert Pruiksma. “Als de groene deur open is, zit hij in zijn kantoor”, zegt de vriendelijke baliemedewerkster.  Daar komt ie aan, op de fiets. “Koffie? Ga zitten. Daar begint de wandeling. Nienoord is het scharnierpunt tussen dorp en natuur. Amsterdam heeft de dam, maar Leek heeft ook een dam. De familie van Ewsum kwam uit Middelstum en bouwden rond 1500 hier een ‘nieuw oord’ Vandaar Nienoord. Ze kochten ook alle steenhuizen op, de stenen ervan zie je hier over het hele landgoed.  Langs de weg Midwolde-Roden werd turf vervoerd. De familie Van Ewsum had grote invloed op de gemeenschap. Honderd jaar geleden bepaalden zij wie er mochten wonen. Anna van Ewsum was de laatste van de generatie. Nadien is er veel verloren gegaan. De borg is veel groter geweest. Je ziet nog wel de grandeur, zoals de deuren en de schelpengrot. Nadat de borg belegerd werd door Bommen Berend is de familie gevlucht naar de stad. Er werd hier kwistig rondgeschoten. Er stonden 21 kanonnen, daarvan zijn er nog twee over. Nummer drie staat in het Victoria en Albert-museum in Londen.  Die twee zie je bij de poort, die later gebruikt werden als stootpalen. Ze staan schuin, zodat de koetsen er door konden. De borg is het startpunt van alles. Van daaruit beginnen ook wandelroutes, die tot 10 kilometer gaan.”  We lopen een stukje van het traject. We staan nog even stil bij de poort, waar geen gebouw meer achter staat, maar resten nog te zien zijn langs de gracht. Onze gids is een echte gids, weet heel veel te vertellen, terwijl hij niet uit Leek komt. “Ik ben sinds anderhalf jaar directeur van het museum, kom uit Friesland. Maar ik kwam door studie in Groningen in aanraking met Nienoord. Een van de oprichters van het museum, Jaap Stienstra, maakte deel uit van Vriendenvereniging Nienoord. Ik was eerder directeur van Museum De Buitenplaats in Eelde. Studenten hielden optochten met koetsen. Dat was ook de aanleiding voor het Rijtuigenmuseum. Men zocht iemand die ook iets had met het rijtuigenmuseum. Ik heb er geen moment spijt van. We gaan rechtsaf, richting Midwolde. Een lang, verhard pad, van 1 kilometer lang. In de verte doemt het kerkje, dat net als de borg hoger ligt dan de omgeving. Pruiksma wijst op de flora en fauna. Er worden bijzondere dieren gesignaleerd. Dankzij Van der Most. Zoals Engelse koeien, die ook deze middag grazen. Er is een connectie tussen borg en kerk van Midwolde. Het oude huisorgel van de borg doet nu dienst als kerkorgel.  Aan de rechterkant zien we delen van het smalspoor. In de jaren zestig kwamen hier veel schoolkinderen. Daaruit is het Familiepark ontstaan. Mijn wens is dat het spoor over het hele landgoed gaat, waar mensen overal kunnen uitstappen. Terug naar de Van Ewsums. Pruiksma wijst op het grafmonument van Anna en haar man. Vervaardigd door Rombout Verhulst. “Dat is een beroemd beeldhouwer, die ook een beeld van Michiel de Ruyter heeft gemaakt. Die twee kleuren zijn preludes van Rietveld en Mondriaan. Heel leuk is dat er laatst een man uit Hengelo was, die een oude lepel had. Daarin bleek het wapen van de familie Van Ewsum gegrafeerd”. Nienoord is in alle opzichten bijzonder. In elke stijlkamer mag je geen foto’s maken. Hier kun je op alle stoelen zitten en is een cafe. In Mensinge in Roden bijvoorbeeld mogen bezoekers alleen in het bijgebouw. Hier zitten ze tussen de pronkstukken.