De Meerkoet


Uitgeverij Atlas Contact heeft zo langzamerhand een behoorlijk oeuvre aan vogelboeken op de markt gebracht. Boeken die specifiek over één vogelsoort gaan. De laatste is geschreven door de bioloog Herman van Oosten en gaat over de Tapuit. Net als de vorige 14 monogrammen ziet de cover er eender uit, wit met de naam van de auteur en vogel en een fraaie afbeelding van de beschreven vogel. 

Eén van de eerste die in de reeks verscheen en die ik kocht ging over onze nationale vogel de Grutto, geschreven door Albert Beintema uit Leek. Met kennis van zaken, hij heeft de vogel jarenlang uitgebreid gevolgd, schrijft hij over het wel en wee van deze weidevogel. Het gaat vooral over veel ’wee’, want net als met de andere weidevogels gaat het ontstellend beroerd met de stand van de Grutto. De oorzaak is bekend: door de moderne (intensieve) landbouw zijn de percelen steeds groter geworden en door de verlaagde grondwaterstand veranderd in woestijnen. Het zijn eentonige akkers met één gewas, dus zonder natuurlijke waarden. Weidevogels hebben er niks te zoeken, want er is geen voedsel te vinden voor henzelf, laat staan voor hun jongen. Afgelopen weekeinde verscheen in dagblad Trouw een interessant artikel over de funeste werking van mestinjectie op de wormenstand. Eigenlijk zouden boeren wormen moeten koesteren als een grote vriend vanwege hun bodembewerking , maar nee, in plaats daarvan wordt drijfmest geïnjecteerd waarbij de grasmat kapot wordt gesneden en later keihard wordt door uitdroging en met enige regelmaat wordt de grasmat ondergeploegd om vervolgens opnieuw te worden ingezaaid. Beide zijn funest voor de stand van de Rode regenworm (bulkvoer voor veel vogels) die oppervlakkig huist en vaak bovengronds verkeert en de Grijze regenworm die dieper in de bodem leeft.

Het verhaal in Trouw is gebaseerd op een onderzoek van bioloog Jeroen Onrust (uit Roden), werkzaam aan de RUG. Dat het veel beter kan (en moet) is duidelijk. We zouden weer terug moeten naar de oude situatie met vaste stalmest, meer biodiversiteit en een hogere grondwaterstand in plaats van een zo hoog mogelijk rendement na te streven. Dat het anders kan, met een iets hogere prijs voor de consument, blijkt in de praktijk bij boeren die hun bedrijf biologisch runnen. Maar bovenal is dat grondwaterpeil van belang en nu de waterschapsverkiezingen voor de deur staan valt er wat dat betreft iets te kiezen. Als ik echter kijk naar de lijst (Noorderzijlvest) zijn het toch vooral politieke partijen die staan voor boerenbelangen en is er maar één partij, Water Natuurlijk, die echt iets voor de natuur wil betekenen. Mijn keus heb ik daarom wel gemaakt en uiteraard staat het u geheel vrij zelf uw keus te bepalen.

Terug naar de boekenserie van uitgeverij Atlas Contact waarvan ik inmiddels de meeste heb gelezen. Een aansprekende soort was de Koekoek, waarover ik op deze plek al eens iets heb geschreven, overigens toen vier pagina’s verder naar voren. Het meest sprak me de aflevering aan over de Zilvermeeuw van Kees Camphuysen die er zeer boeiend over schrijft. Momenteel ben ik bezig met de Raaf (door Louis Beyens), maar dat ervaar ik als een ietwat taaie kost. Misschien dat het boek over de Meerkoet (foto adult met juveniel) me meer gaat aanspreken. Dat is een alom aanwezige soort als er maar water in de buurt is. Ook in De Onlanden was deze (van oorsprong) moerasvogel vrij talrijk aanwezig. Toch is de stand van ca. 250 paartjes in 2012 gekelderd naar ca. 150 paartjes in 2018. Dat wordt onder meer geweten aan het steeds meer dichtgroeien van het wateroppervlak. Landelijk gezien wordt de Meerkoet overigens niet bedreigd en met ruim 125.000 broedparen is hij hier goed vertegenwoordigd. Dat zijn vooral standvogels (het hele jaar aanwezig) en in de wintermaanden komt er nog een aanzienlijk aantal bij. Dan verkeren ze vaak in grote groepen. Een keer las ik een tamelijk bizar verhaal in de krant over iemand in Friesland die opzettelijk tientallen exemplaren met zijn auto doodreed. Overigens zijn Meerkoeten zelf ook niet altijd even aardig. Het komt voor dat ’vervelende jonkies’ rigoureus door een oudervogel worden verzopen.