Sleutel ingeleverd: Molen Enumatil verliest dorpshuisfunctie
ENUMATIL – Na meer dan veertig jaar is er een einde gekomen aan de dorpshuisfunctie van de molen Eben Haëzer in Enumatil. De gemeente Westerkwartier heeft de molen per direct van de lijst met officiële dorpshuizen gehaald, omdat Dorpsbelangen Enumatil de sleutel heeft ingeleverd en het energiecontract stopzet. Daarmee verliest het dorp van de ene op de andere dag een vaste plek om samen te komen. Voorzitter van Dorpsbelangen, Koos Siegers, noemt het erg jammer dat er na ruim dertig jaar een einde is gekomen aan ons onderkomen in de molen. ‘Dat hoofdstuk is nu definitief dicht. De sleutel is ingeleverd en we gaan kijken waar we in de toekomst terecht kunnen.’
Al langere tijd groeide het besef dat de molen niet meer voldeed aan wat inwoners nodig hadden: een warme, toegankelijke, veilige en praktische ontmoetingsplek. De ruimtes waren klein, de akoestiek lastig en het comfort beperkt. Het energieverbruik liep hoog op en de staat van het monument vroeg om intensief en kostbaar onderhoud. Het Nationaal Loket van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bezocht de molen samen met de gemeente en concludeerde dat het gebruik als dorpshuis en het behoud van de molen niet langer goed samen konden gaan. Volgens Siegers was dat wel even schrikken: ‘We zijn helaas tot de conclusie gekomen dat het erfgoed van de molen en de dorpshuisfunctie onverenigbaar zijn.’
Hoewel de gemeente eerder had aangegeven dat Enumatil de molen mocht blijven gebruiken totdat er een alternatief was, kwam Dorpsbelangen door oplopende energielasten en een afnemend aantal verhuringen in de knel. Het bleek niet langer haalbaar om de deuren open te houden. Daarom werd besloten het energiecontract in november 2025 te beëindigen en de sleutel vervroegd in te leveren. Door deze beslissing vervalt automatisch de toegang tot gemeentelijke subsidieregelingen die voor dorpshuizen gelden, zoals de regeling Maatwerk dorpshuizen en de OZB-compensatie.
Zolang er geen nieuw onderkomen is, wijkt het dorp uit naar de gereformeerde kerk en ontmoetingsruimte Tante Til. Beide plekken werden al langer gebruikt wanneer de molen tekortschiet. Toch voelt het voor veel inwoners vreemd aan dat Enumatil nu geen eigen dorpshuis meer heeft. Activiteiten kunnen nog wel doorgaan dankzij het Dorpsbudget en diverse gemeentelijke, regionale en landelijke fondsen, maar een vast en herkenbaar middelpunt in het dorp ontbreekt. ‘Het wordt wel een gemis, maar we kunnen niet anders’, vervolgt Siegers.
Dorpsbelangen heeft uitgesproken ook te willen nadenken over een locatie voor een nieuw dorpshuis. De gemeente denkt vanuit haar dorpshuizenbeleid mee en geeft advies, maar heeft geen budget gereserveerd voor nieuwbouw in de komende begrotingen. Het is aan Dorpsbelangen om een stevig en haalbaar plan te ontwikkelen. Siegers verwacht dat dit nog een langdurig proces wordt. ‘De mogelijkheden worden bekeken om een nieuw onderkomen te plaatsen in het dorp, maar voor het zover is, moet er nog veel worden onderzocht. Mocht het zover komen, verwacht ik pas in 2028 of 2029 dat de werkzaamheden van start gaan.’
In het dorp is inmiddels merkbaar wat het wegvallen van de molen betekent. Inwoners die elkaar vroeger vanzelfsprekend troffen bij vergaderingen, repetities of dorpsavonden moeten nu uitwijken naar verschillende locaties. De behoefte aan een vaste plek is dan ook groot, maar tot die er is, probeert Enumatil met creativiteit en inzet het dorpsleven draaiende te houden.