De man achter de in Peize immens populaire puzzelritten

‘U moet rechts afslaan, ja….maar’

PEIZE – Elk dorp heeft zo zijn geliefde bezigheden. Roden heeft de Rodermarkt, Peize de Peizermarkt en vooral de puzzelritten. Elk jaar kijken Paaisers uit naar deze oriënteringsritten, op de fiets, wandelend en met de auto. Nergens in het hele land zijn er zoveel deelnemers. Maar wie maakt Peizenaren  de kop gek? Die man komt uit Annen.  Pieter Hoogerman is de naam.  Als hij de tocht nog eens doorneemt en daarbij zijn legendarische woorden uitspreekt: ‘Ja…maar’.  Ja, dan weet heel Peize hoe laat het is.

Het zit kennelijk in de genen. De verslaggever krijgt een uitgebreide routebeschrijving mee. ‘Rotonde drie kwart, links richting zwembad, rechts een haakse bocht, de bocht niet vergeten anders sta je in de voortuin’, luidt zo ongeveer de beschrijving. Tijdens prijsuitreikingen horen mensen vaak ‘ja…maar…Dat is zijn stokpaardje. Mensen het bos insturen. Hoogerman, geboren in Scheemda, raakte al snel betrokken bij de puzzeltochten, die in eigen dorp gehouden werden. De organisatie heet Noord- Nederlandse Motor en AutoClub (NNMC), die in 1914 is opgericht.  De vele verenigingen, waaronder NNMC,  zijn onderdeel van de Nederlandse Rittensport Federatie (NRF). “In de stad zijn de tochten ooit begonnen”,  denkt Hoogerman.  “ Een van de organisatoren van het eerste uur was Jan Suurd, van medaillehuis Suurd. Dat is een bekende naam in Peize. In Noord-Drenthe worden ze overal gehouden. We hebben hier verschillende startplaatsen gekend. In Bunne, bij de familie Stoffers, daarna Donderen in Café Trip, weer later naar Ubbena, waar nu het wokrestaurant zit, en Het Witte Huis in Zeegse.  Landelijk bestaan overal verengingen die  tochten houden, van Groningen tot Limburg. Een club in Rosmalen noemt het een ‘Reutemeteutrit’, vanwege het carnaval. In Groningen wordt elk jaar de rally voor de tandheelkundige praktijk van UMCG gehouden. Hier hoort een lunch bij. Ze bedenken allerlei dingen, wij zetten de route uit. Het aantal deelnemers neemt af.  Tegenwoordig is er zoveel te doen. Peize is de grote uitzondering.  Waar we normaal al blij zijn met twintig auto’s, de laatste keer deden er in Peize  120 auto’s (!) mee. Ik kan geen tweede plaats in Nederland opnoemen met zoveel deelnemers.  De tocht is daar gekoppeld aan de feestweek, zoals vaker. Of je het nu leuk vindt of niet, ze porren elkaar aan. De eer van de straat staat op het spel. Vrijdagavond is er muziek bij Café Ensing. De ‘nazit’, daar wil je bij zijn.  Peize was vroeger al  startplaats, aan de Oude Velddijk (voormalig café de Zietak, red.). Daar heb ik ook meegedaan. Mijn vrouw, die ik toen nog niet kende, vond mij arrogant omdat ik eerste werd. Ik won een deken, die ze later nog heeft gekregen.  In Peize is het een gezelligheidsrit, met een eigen reglement”

List en bedrog

“Dat puzzelen is een spel van list en bedrog. Je moet zwaar achterdochtig zijn. Maar ook niet achter elke boom zoeken. Je moet het aanvoelen. Soms denk je te gemakkelijk. Neem huisnummer 52. Er hingen echter twee bordjes, van 5 en 2. Ik heb het altijd in me gehad. Ik heb een tijdje in de A-klasse gereden, dan moet je elke week rijden.  Vroeger was het streng en werden deelnemers ingedeeld in klassen. Het kwam regelmatig voor dat er tegen de uitslag werd geprotesteerd. En zelfs werd in hoger beroep gegaan. Het gaat tegenwoordig een stuk gemoedelijker.  Je hebt nu ook nog twee groepen: gevorderden en beginners.. Uitzetten trok me aan. Je hebt van die bepaalde grappen. ‘Na 1,5 gat..’ Als je dan een plaatje hebt met een gat en een half gat denken mensen dat het gat niet rond is. Maar het is en blijft een gat…Zo kun je dat variëren, met een lat bijvoorbeeld. Hoe ik zoiets bedenk? Je hoort wel eens wat, leest wat. Soms stop je een oude grap in een nieuw jasje. De clou is: de gedachten van iemand op een ander spoor zetten. Je hebt mensen die bijvoorbeeld de hele dag logo’s zien en herkennen. Als je daar iets in verandert…Dat doen we ook met verkeersborden”. Het assortiment is onuitputtelijk. Hoogerman heeft zijn hele schuur vol staan met bordjes en plaatjes, die hij zelf fabriceert. “Die voorwerpen, die mensen zien zijn belangrijk, maar minstens zo belangrijk: wat is er al? De naam zegt het al. Je moet oriënteren wat er staat. Je hebt van die kenners die bijvoorbeeld bij postkantoor denken, oh ja, ik weet waar dat is. Als ik dat postkantoor dan op een ander stee zet…De eer van de uitzetter is dat mensen, die je heel goed kent, die heel goed zijn, er toch in laten stinken. Maar het is wel zo: iemand die altijd wint, kan nooit de poedelprijs winnen. Dan heb je het als uitzetter  slecht gedaan. Het gevaar van een poedelprijs is dat er mensen zijn die er op gespitst zijn en bijvoorbeeld in de kroeg blijven hangen. Het komt degene toe die wel serieus meedoet. In Eext hoef je niet goed te zijn om een prijs te krijgen. Daar krijgt de persoon die in de middenmoot eindigt de dikste prijs. De moderne technologie heeft zo zijn nadelen. Alles kun je opzoeken. Sommigen hebben een lijn naar het thuisfront. Dat houd je niet tegen, maar toppers doen dit niet”.  Toppers of beginners, iedereen kijkt weer uit naar de puzzelritten tijdens de komende Peizer feestweek, begin augustus.  Hele families doen mee, vriendengroepen. Het gaat er fanatiek aan toe. De meningen lopen uiteen. Niet zelden loopt het uit op een familievete. En na afloop die uitleg. ‘U moet hier rechts afslaan…….ja, maar….’ Dan weet heel Peize weer hoe laat het is. Zijn we er weer ingetuind. Nadat de prijzen zijn verdeeld  gaat Peize over tot de orde van de dag en viert een gezellig Peizermarktfeest.