Een scherpe blik

column-cees-bruinrode-wespenorchis

Regelmatig worden door lezers foto’s gestuurd met het verzoek een naam te verbinden aan hetgeen erop staat afgebeeld. Dat valt lang niet altijd mee, want de kwaliteit van de foto’s laat nogal eens te wensen over. We zijn nu eenmaal niet allemaal topfotografen en misschien speelt de leeftijd af en toe ook een dusdanige rol dat je vanwege het ’bewogen beeld’ de maker van de foto zou willen adviseren een camera aan te schaffen met een ingebouwde stabilisator.

Nou heb ik door de jaren heen redelijk goed geleerd bepaalde opmerkingen, zoals hierboven, liever niet te maken. Vaak weet je namelijk niet hoe een opmerking bij een ander valt en wat jij humoristisch bedoelt kan totaal anders worden opgevat. Daarom wind ik er geen doekjes om als ik van iets op een foto geen chocola kan maken en deel dat de inzender mee. Dan ben je duidelijk. Dat hoefde niet bij een foto van Andries en Ciska Hoekstra uit Zevenhuizen. Niet dat het een haarscherpe foto was, maar wel goed genoeg om (daar vroegen ze naar) er een scherpe blik op te werpen. Het was een wespenorchis die ze in de omgeving van de Meeuwenweg bij Steenbergen waren tegengekomen. Een toevallige passant, die kennelijk wel iets van orchideeën wist, vertelde hen dat het waarschijnlijk een Geelgroene wespenorchis was. ”Was het maar waar” dacht ik.

Die Geelgroene wespenorchis is namelijk een zeer zeldzame soort die van slechts twee plekken uit Zuid-Limburg bekend is. Bij Wijlre is een vrij grote groeiplaats met enkele tientallen planten waaronder forse van wel 70 cm. Wat Andries en Ciska hebben gezien was de Brede wespenorchis en, niet geheel toevallig, dat is de meest voorkomende orchidee in Nederland. Vanzelfsprekend moest ik beiden wel uitleggen waarom het niet de geelgroene was en ga je uitwijden over de veldkenmerken. Dan heb je het over de eenzijdige bloeiwijze en de ietwat stijve, geelgroene, zwak gootvormige en golvende bladeren. Kenmerken die niét aanwezig waren en dan kom je dus uit op de Brede wespenorchis.

Die Brede wespenorchis kom je trouwens op meerdere plekken in Roden tegen en soms staan ze ’gewoon’ langs de weg. De gemeente Noordenveld wil graag dat deze plekken bij hen gemeld worden, maar dat hebben we na slechte ervaringen wel afgeleerd. Zo werd op een door ons gemelde plek waar veel rietorchissen stonden doodleuk hopen grond gestort en dan weet je dat je ze kwijt bent. Daar kun je dan iets over zeggen, maar we weten zo langzamerhand dat bepaalde afdelingen die zaken op elkaar zouden moeten afstemmen langs elkaar heen werken.

Die Brede wespenorchis werd ook gemeld door Margreet Bink uit Alteveer. Zij had hem gezien in het Mensingebos en voor haar was dat een nieuwe soort. Al eerder had ze een plek met orchideeën in het Mensingebos ontdekt en daarbij vroeg ze zich af of het misschien de Bosorchis was. Ook haar moest ik teleurstellen want dat bleek de Gevlekte rietorchis te zijn. Na de Brede wespenorchis zijn rietorchissen het meest algemeen voorkomend in Nederland. Overigens is de Bosorchis wel bekend van enkele plekken in Drenthe en Alteveer werd ook gemeld. Maar Margreet hielp me uit de droom, want bij Hoogeveen ligt namelijk nog een Alteveer. De soort heeft wel wat kalk nodig en dat is iets wat je buiten de schelpenpaden in Drenthe niet aantreft. Via kwel kan er wel kalk aan de oppervlakte komen en dat is dan net genoeg om in de behoefte van de planten te voorzien.

Zowel de familie Hoekstra als Margreet wees ik op een alleraardigst boekje wat ik recent bij Boekhandel Daan Nijman aanschafte: ’Orchideeën in Noord-Nederland’ (Parels van onze natuur) van orchideeënspecialist Hans Dekker. Margreet had hem al en ik kan eenieder dit fraaie boekje aanbevelen. U zult de orchidee die u boven deze column ziet daarin niet aantreffen, want die komt hier (nog) niet voor. Het is de Bruinrode wespenorchis, ook een soort die van kalk houdt, die in Nederland in Zuid-Limburg groeit. Ik fotografeerde de soort tijdens onze vakantie in het Teutoburger Wald en dat is niet eens ver hier vandaan. Wanneer u nou zo’n soort tegenkomt stel ik het zeer op prijs dat u hem mij meldt.