‘Je krijgt hem niet zomaar, je moet wel je kop boven het maaiveld uitsteken’

Leekster Tak blijft in Leek

LEEK – Op 11 november werd de 14e Leekster Tak uitgereikt op de borg van kasteel Nienoord. Deze laatste keer nog door burgemeester Ard van der Tuuk. Van der Tuuk reikte de penning uit aan de Historische Kring Leek, Promotie Platform Leek en kasteel Nienoord. Deze drie instanties nemen de uitreiking van de penning voortaan over.

Met de samenvoeging van de gemeentes was het even de vraag wat er met de Leekster Tak zou moeten gebeuren. Want die hoort in Leek. Dat vond ook de gemeente Westerkwartier. Daarom werd de tak naast uitgereikt, ook officieel overgedragen aan bovengenoemde drie instanties.
Wethouder Hielke Westra opende de ceremonie. Hij kon tevens een heuse tak van papier laten zien. ‘Van een fietstocht vanuit Groningen. Wel met ondersteuning,’ grapte hij. Even later was het woord aan oud-burgemeester Hoekstra, die de geschiedenis van de Leekster Tak als penning uit de doeken deed. ‘De penning wordt lang niet elk jaar uitgereikt, je moet wel je kop boven het maaiveld uitsteken.’
De schrijver van het boek De leekster Tak, Siebrand Homan, voorzitter van Historisch leek, licht toe: ‘De naam Liekeblom is ook afgeleid van de Leekster Tak. Deze Friese naam komt uit een gedicht van de Friese dichter Eeltsje Halbertsma, dat in 1840 voor het eerst werd uitgebracht. Het gedicht gaat over Marije, die met een Leekster Tak (Liekeblom) ‘by ‘t jak yn’ verdronk. De Leekster Tak was erg bekend in Friesland.’ Het boek is inmiddels opnieuw uitgebracht, Homan heeft wat aanpassingen gedaan.
De Leekster Tak werd in het verleden uitgereikt aan schaatsers die een lange tocht van Friesland naar Groningen hadden afgelegd. Als ze dan het Leekstermeer waren overgestoken ontvingen ze een hulsttak met een lintje eraan. De tocht over het Leekstermeer was gevaarlijk, dus de oversteek was een flinke prestatie. De tak werd dan ook als een ereteken gezien. Daarna werd de Leekster tak vooral een extra bijverdienste voor de vrouwen in Leek, die de tak van een wilgentakje en papieren bloemen maakten.
Vanaf 1979 wordt de naam Leekster Tak verbonden aan een penning van zilver en brons, die op 11 november kan worden uitgereikt aan een persoon of instelling van buiten Leek, die iets betekent heeft voor Leek. Hij wordt dus niet standaard elk jaar uitgereikt, een persoon of onderneming van buiten Leek moet écht iets bijzonders hebben betekend voor Leek. Sinds die tijd is de tak 23 keer uitgereikt, en afgelopen donderdag was dus de 24ste keer. Deze penning wordt geen ‘wisselbeker,’ alle aanwezigen waren het erover eens dat hij het best tot zijn recht komt in Kasteel Nienoord.