Natuurorganisaties tegen zonnepark Matsloot

‘We hebben al zo weinig natuur, we moeten zuinig zijn op wat we hebben’

MATSLOOT – Het Groningse bedrijf Powerfield wil een zonnepark aanleggen in Matsloot.  Inmiddels zijn de eerste contacten met omwonenden gelegd en is er een kennismakingsgesprek geweest met een vertegenwoordiging van omliggende dorpen en belangenorganisaties. Dit leidt tot bezwaren van Noordenveldse natuurorganisaties, waaronder IVN Roden/Norg.

Powerfield is een bedrijf dat zich naar eigen zeggen richt op energieprojecten op locaties met (relatief) weinig omwonenden, die aansluiten op infrastructuur zoals een spoorweg of een snelweg. Daarbij hebben braakliggende gronden en bedrijventerreinen de voorkeur. De locatie Matsloot past volgens Powerfield in deze visie, omdat deze is gelegen langs de snelweg. In een schriftelijke reactie geeft Jaco van Leeuwen, projectmanager bij Powerfield, aan dat de plannen zich nog in het beginstadium bevinden: ‘Er wordt nog gewerkt aan een visie voor het gebied. Eerst willen wij vorm gaan geven aan lokaal eigendom en participatie, om vervolgens de plannen gezamenlijk verder uit te werken.’

In een open brief aan de gemeenteraad noemt IVN Roden/Norg vier bezwaren tegen de komst van een zonnepark bij Matsloot. Het belangrijkste bezwaar van IVN tegen het zonnepark is de schade die de natuur hierdoor oploopt. ‘Het gebied bij Matsloot is een belangrijk gebied voor weidevogels, zoals grutto’s en tureluurs. Daarnaast is het een foerageergebied voor soms wel duizenden kol- en brandganzen. We hebben al niet zoveel natuur meer in Nederland, we moeten zuinig zijn op wat we nog hebben,’ aldus Bert van der Pol, bestuurslid van IVN Roden/Norg.

‘IVN is zeer voor energietransitie, maar er moet ook gekeken worden naar alternatieven voor zonneparken,’ aldus Van der Pol. ‘We hebben 800 vierkante kilometer dak in Nederland. Nog geen 5 procent daarvan wordt gebruikt voor zonnepanelen. Het zou mooi zijn als bedrijven hun daken beschikbaar zouden stellen.’ Van der Pol vermoedt dat er haast wordt gemaakt met zonneparken, doordat bedrijven hier veel subsidie voor krijgen. ‘In de paar jaar dat ze bestaan heeft Powerfield al voor 260 miljard aan subsidie binnengehaald. Het is een dubieus bedrijf, dat speculeert met grondaankopen, zonneparken neerlegt en die vervolgens doorverkoopt aan buitenlandse investeerders. Daar krijgen ze miljarden subsidies voor.’

In reactie op de kritiek van IVN geeft Van Leeuwen aan dat het de bedoeling is een natuurinclusief plan uit te werken, waarbij rekening wordt gehouden met de soorten die er zijn. ‘Onderdeel van de vergunning is ook een ecologische toets,’ geeft hij aan. ‘Naast zonnepanelen op daken zijn ook zonnepanelen in het veld nodig om in 2040 energieneutraal te zijn. Dat staat specifiek in het beleid van de gemeente Noordenveld beschreven.’

Volgens Van Leeuwen is de kritiek van IVN op de werkwijze van Powerfield vooral gebaseerd op kwesties die zich voordeden in 2015 en 2016. ‘Inmiddels is Powerfield een heel ander bedrijf dan destijds. Gemeentes hebben sindsdien vele vergunningen verleend aan Powerfield. Dat daarvoor verregaande onderzoeken naar integriteit worden uitgevoerd is algemeen bekend. Deze hebben de vergunningen niet in de weg gestaan. De kwesties uit het verleden vormen geen hindernis voor de huidige ontwikkelingen.’

De gemeente Noordenveld heeft twee gebieden in Zuidvelde en Matsloot aangewezen, die in aanmerking komen voor de aanleg van een zonnepark. ‘De gemeente heeft aan de hand van de zonneladder gecheckt welke gebieden geschikt waren,’ aldus Van der Pol. ‘Daar kwam een top 3 uit met Zuidvelde, Kloosterveen en Matsloot, maar Kloosterveen is om onduidelijke reden overgeslagen. De gemeente heeft gekozen voor Zuidvelde en Matsloot. Dat begrijpen wij niet.’ Het liefste zou Van der Pol zien dat er een gebiedsvisie komt voor Matsloot en Westpoort, waarin een eventueel zonnepark ook een plek krijgt.

Herman Sips van Natuurbelang de Onlanden deelt de zorgen van IVN: ‘We zitten hier op de rand van een natura 2000-gebied. Dit is een bijzonder waardevolle plek voor vogels.’ Volgens Sips is de locatie voor het zonnepark onzorgvuldig gekozen: ‘Wij houden hier ieder jaar tellingen. Die zijn niet goed gebruikt in het onderzoek.’ Net als IVN geeft ook Sips namens Natuurbelang de Onlanden aan dat er een gebiedsvisie moet komen, voordat er plannen ontwikkeld worden. In zijn optiek moeten de verschillende overheden hierin de regie nemen. ‘De opgave voor zonne-energie is immens, daarmee ben je er niet met 50 hectare. Om dit op een goede manier te organiseren moeten de overheden de regie nemen,’ aldus Sips. ‘We zitten hier op de grens van twee provincies en drie gemeentes. De Onlanden konden alleen tot stand komen door regie van bovenaf. Die visie op ruimtelijke ordening ontbreekt nu, doordat de gemeente alleen naar het eigen gebied kijkt en een projectontwikkelaar volgt.’ Volgens Sips is het bij een gebiedsvisie van groot belang dat inwoners en (natuur)organisaties voldoende inspraakmogelijkheden krijgen. Daarbij moet er niet alleen aandacht zijn voor energieprojecten, maar ook voor natuur, landschap en biodiversiteit. ‘Wij zouden graag zien dat de Onlanden worden verbonden met het Reitdiepgebied. Nu loopt het eigenlijk dood bij de A7. Natuurontwikkeling en duurzame energie zouden hier heel goed hand in hand kunnen gaan.’

In reactie op het IVN en Natuurbelang de Onlanden geeft wethouder Kirsten Ipema aan dat hun zorgen bekend zijn bij de gemeente. ‘Op dit moment zijn er eigenlijk nog geen plannen. We hebben toestemming verleend om in Zuidvelde en Matsloot te verkennen of een zonnepark hier mogelijk is. Dat moet wel gebeuren in goed overleg met omwonenden en andere belanghebbenden, zoals natuurorganisaties,’ aldus Ipema. Volgens de wethouder zijn er nu ook nog geen concrete afspraken gemaakt over het lokale eigenaarschap, dat de gemeente als eis heeft gesteld.

Inmiddels is de gemeente Noordenveld met andere overheden in het gebied in gesprek over een gebiedsvisie. ‘Daarin wordt gekeken naar wat speelt in het gebied, zoals waterberging en energie. We weten nog niet wanneer dit traject klaar is,’ geeft Ipema aan. ‘We hebben wel tegen Powerfield gezegd dat het slim is om eerst de gebiedsvisie af te wachten.’

In een reactie geeft Powerfield aan een zorgvuldig proces te willen doorlopen. ‘Vooruitlopend op de gebiedsvisie willen wij alvast kijken hoe wij invulling kunnen geven aan de 50 procent lokaal eigenaarschap,’ schrijft Van Leeuwen. ‘Nu de gebiedsvisie wordt opgesteld geeft ons dit de gelegenheid om dit eerst zorgvuldig invulling te geven om daarna gezamenlijk het plan verder uit te kunnen werken.’