Werkgroep wil paarden opnieuw de sporen geven

Piet en Rika terug in Leek?


LEEK – De oudere Leeksters zullen Piet en Rika nog wel kennen. De twee paukenpaarden waren opmerkelijke verschijningen in Leek. Momenteel is er een werkgroep bezig om ‘Piet en Rika’ terug te krijgen in het dorp. Niet de originele Piet en Rika, maar twee vergelijkbare paukenpaarden.

De werkgroep die zich hard maakt voor de terugkeer van paukenpaarden in Leek, wordt aangevoerd door initiatiefnemer Jan Willem Slotema (tevens raadslid in de gemeente Westerkwartier). Hij wordt ondersteund door oud-burgemeester Berend Hoekstra, museumdirecteur Geert Pruiksma, Mike van der Most (Landgoedboerderij Oosterheerdt) en Wil Seykens (paardenkenner).

Het idee kwam dus van Jan Willem Slotema. ‘Hoe ouder je wordt, hoe meer je terugblikt op het verleden’, vertelt hij. Met weemoed denkt het raadslid terug aan de tijd van Piet en Rika. ‘De prachtige van Gend- en Loospaarden kwamen in 1959 naar het Nationaal Rijtuigmuseum Nienoord’, vertelt Jan Willem, die moeiteloos een stukje historie opsomt. ‘Gemeenten hadden vroeger vaak paarden, zoals de paardentram, de reinigingswagen en het overige vervoer. Zo ook in Leek. Maar omdat koetsen niet meer van die tijd waren, werden de paarden verkocht. Toch kwamen er in 1959 nog twee paarden naar Leek. In dat jaar dankte van Gend- en Loos de paarden-tractie af. De laatste paarden Piet van Gend en Rika Loos, twee prachtige bonte Paukenpaarden werden overgenomen door Hertenkamp-Vereniging Leek-Nietap en daarna na diverse plaatselijke inzamelingen cadeau gedaan aan het gemeentebestuur van Leek.’
Jan Willem is in het verleden van de twee paukenpaarden gedoken en heeft inmiddels al veel informatie weten te verzamelen. Hij vertelt dat de verhuizing van Piet van Gend en Rika Loos veel aandacht kreeg. ‘Bijna de hele landelijke pers besteedde eind 1958 en begin 1959 aandacht aan de verhuizing van de paarden’, zegt hij. ‘De aankomst van de paarden was een blijde dag voor het museum en het dorp. De regionale kranten stonden boordevol artikelen over Piet en Rika.’
Die artikelen helpen Jan Willem in zijn zoektocht naar informatie over de paarden. Hij vertelt: ‘Jarenlang hebben Piet en Rika daarna in Leek nog dienst gedaan voor de post- en andere koetsen van het rijtuigmuseum, maar ook voor ander vervoer en werkzaamheden op Nienoord. Daarnaast onmisbaar bij officiële gelegenheden, zoals ontvangsten, intocht van een nieuwe burgemeester en natuurlijk Sinterklaas. Piet van Gend moest in 1965 wegens hoge ouderdom stoppen met zijn werkzaamheden en werd daarna opgenomen in een paardenrusthuis in Utrecht en is daar enkele maanden later overleden. Rika volgde hem drie jaren later naar Utrecht. Gelukkig werd ook haar de weg naar het slachthuis bespaard.
Nakomelingen van Piet en Rika hebben daarna het werk van beide paarden voortgezet, totdat het te kostbaar werd.’
Ondanks dat de werkzaamheden van de paukenpaarden op den duur te kostbaar werd bevonden, meent Jan Willem dat er wel degelijk een toekomst is voor paarden op Nienoord. Hierbij haalt hij onder andere de Beheervisie Landgoed Nienoord aan, die op 2 oktober 2018 werd vastgesteld door het toenmalige B&W van de gemeente Leek. Hierin staat onder andere ‘bij de beheerwerkzaamheden op Nienoord paarden en schapen in te zetten, waar nu nog machines worden gebruikt’. De gemeente heeft deze nieuwe beheervisie samen gemaakt met bewoners, ondernemers en belangenorganisaties. Schapen worden ook nu al ingezet door Mike van der Most op het landgoed, maar paarden ontbreken nog. De gemeente onderzoekt de praktische en financiële haalbaarheid hiervan met als doel

in 2019 enkele praktijkproeven te doen. Ook is aandacht gevraagd voor communicatie en educatie.
Volgens de werkgroep opent dit de mogelijkheid om in overleg met de nieuwe gemeente Westerkwartier samen op te trekken en de mogelijkheid van de aanschaf van hopelijk twee eenzelfde soort paarden als Piet en Rika. ‘Eventueel kunnen dat ook Groninger paarden met eenzelfde uitstraling zijn’, aldus Jan Willem. ‘Het zou mooi zijn als die paarden dan ook daadwerkelijk werkzaamheden uitvoeren op het landgoed.’

Voor de aanschaf zijn financiële middelen nodig, waarbij subsidies onontbeerlijk zijn. Niet alleen voor de stallingskosten voor beide paarden, tuigen, broodnodig voer, verzekeringen, dierenarts en af en toe een hoefsmid. En zo zijn er diverse onderdelen waar rekening mee wordt gehouden om het plan tot een succes te maken.

Ook vraagt de werkgroep om foto’s die eventueel nog bij mensen in bezit zijn van Piet en Rika en daarnaast zijn er ongetwijfeld verhalen uit de tijd waarin beide paarden hun werkzaamheden op Nienoord en ook veel in het dorp Leek verrichtten. En wie weet zijn er paardenliefhebbers die ideeën hebben over unieke paarden met prachtig behang zoals de werkgroep voor ogen heeft. Alle informatie is welkom en kan worden gemaild naar jwp_slotema@msn.com of telefonisch 06-53253321.

Scheepvaart Expositie Leek

Momenteel wordt hard gewerkt aan de voorbereiding van een Scheepvaart Expositie Leek en omstreken, die vanaf oktober gaat plaatsvinden in een van de hallen van Museum Nienoord. Tijdens deze expositie zal er onder andere een oud skûtsje in de haven liggen waar rondleidingen op worden gegeven. Ook voor deze expositie kan de daarbij behorende werkgroep oude foto’s, verhalen of andere attributen uit de tijd dat schepen de belangrijkste vervoersmogelijkheden waren in Leek en omstreken gebruiken voor de komende expositie. Contactgegevens: Per post Historische Kring Leek e.o. , Tolberterstraat 68, 9351 BJ Leek of via voorzitter Epko Bult 0594-516393.