Zomaar uit de lucht geschoten

Roden MH17 bankje-7

Coos Boerma en Detry Hekman over hét verdriet van 2014

RODEN – Vraag elke willekeurige Roner naar hét dieptepunt van 2014 en ongetwijfeld zullen de meeste mensen meteen met de ramp met de MH17 komen. Die ramp kostte aan honderden mensen het leven. Ook aan Rob, Erla, Merel en Mark uit Roden. Het rustige gezin werd wreed uit de lucht geschoten. Hun dromen, hun wensen, hun liefde; het verdween als sneeuw voor de zon. In Roden werd uitvoerig stilgestaan bij het omkomen van het gezin. Speciaal voor de Krant blikken Coos Boerma, directeur van Het Valkhof, en Detry Hekman, zij leidde de herdenkingsdienst in de Pompstee, terug op de ramp met de MH17.

‘Ik zat in Tsjechië’, vertelt Coos Boerma. ‘Het was mijn een-na-laatste vakantiedag toen ik vrijdagochtend uit bed werd gebeld door de leerkracht van groep 8. ‘Er is een Nederlands vliegtuig neergestort boven Oekraïne en er zaten leerlingen van onze school in, geen overlevenden’. Zo luidde het bericht. Het drong nauwelijks tot me door. De impact kwam pas toen ik beelden op CNN zag.’

Boerma pakt een rode multomap. ‘Sterfgevallen’ staat er op. Met witte sticker. Een dikke map. Een groot deel van de inhoud van die dikke map bestaat uit protocollen. Die wat-te-doen-richtlijnen blijken een heel belangrijk onderdeel bij een heftige gebeurtenis als deze. ‘Is het waar? Dat schoot als eerste door m’n hoofd. Eerst verifiëren, adviseerde ik mijn collega. Anders krijg je spookverhalen. Helaas bleek het verhaal te kloppen. Het besef dat jouw school onderdeel is van zo’n ramp, dat is heftig. Eenmaal thuis, na het bericht zijn we vrijwel meteen vertrokken, zijn we onmiddellijk contacten gaan leggen. Met de Lindenborg, de school waar Merel naar toe ging en Mark naar toe zou gaan, met ouders, gemeente, medezeggenschapsraad en leerkrachten. Je zou maar eens duizend uur lesgegeven hebben aan een kind en dan opeens is het er niet meer. Dat is zwaar. Met ouders en de medezeggenschapsraad spraken we twee richtlijnen af: de kinderen die geen verdriet voelen, willen we het ook niet aanpraten en wie behoefte heeft om te herdenken, moet daar alle ruimte voor krijgen. Vooral onder de vriendengroep van Mark was de behoefte om te herdenken groot. Een belangrijke vraag voor ons als school was: wat doen we op de eerste schooldag? Je hebt met zoveel verschillende verwachtingen te maken. De één wil een stille tocht, de ander vindt dat juist belachelijk. Daarom is een goede communicatie belangrijk. Uitleggen waarom je iets doet. In een speciaal ingericht stiltelokaal was alle gelegenheid om een boodschap, een tekening of een kaartje achter te laten. Of een kaarsje te branden. Er is veel gebruik van gemaakt. Wat voor jongen Mark was? Een rustig kind. Ingetogen. Niet opvallend, ging altijd lekker zijn eigen gangetje. Eigenlijk nooit iets mee te doen. En met z’n zus ook niet. De hele familie Van der Linde was rustig.’

Detry Hekman heeft een eigen bedrijf: De Uitvaartregisseur. Een aantal weken na de ramp ging de telefoon. De gemeente. Of zij de herdenkingsdienst in de Pompstee wilde leiden. ‘Ik voelde niet meteen meer spanning dan anders. Natuurlijk streelt het je op de een of andere manier dat ze juist jou vragen’, vertelt Detry. Ze zocht contact met de broer van Rob. ‘In totaal ben ik dertig uur met de voorbereidingen bezig geweest. Alles moest gewoon goed zijn, zoals ik dat bij elke uitvaart of herdenking wil. Ik heb iedereen die zou spreken tijdens de herdenking van te voren gesproken. Alles moest in een vrij kort tijdsbestek. Ik meen dat ik acht dagen had.’, laat Hekman weten.

Boerma vond de herdenking in de Pompstee zwaar. ‘Een paar weken voor de herdenking stond Mark op hetzelfde podium zijn afscheidsmusical te spelen. Samen met zijn klasgenoten uit groep 8. Dat was echt heel bizar.’ Wat Boerma bijzonder aangreep was het verdriet van Korrie van der Wey, de vaste oppas van de familie. ‘Zij paste vanaf de geboorte bijna dagelijks op Mark en Merel. Tot voor kort dus. Nu heeft ze helemaal niets meer. Voor haar is het verlies enorm. Ik had heel erg met haar te doen.’

Behalve het overlijden, van Rob, Erla, Mark en Merel, greep ook het overlijden van de vader van Erla Detry bijzonder aan. ‘Ik kende de Van der Linde’s niet. Hun overlijden deed me veel verdriet, net als het overlijden van meneer Palm. Die man is letterlijk overleden aan verdriet. Ik heb uitvoerig met de familie gesproken. Die werden op dat moment overigens echt geleefd. Na alle gesprekken heb ik een ik een draaiboek en een programma gemaakt. Er waren in totaal acht sprekers. Meestal kondig ik die niet aan, in dit geval wel. Ik denk dat de herdenking een mooie impressie van hun leven geweest is. Hoe moeilijk ook. Persoonlijk vond ik de muziek van het Roder Jongenskoor prachtig. Paste perfect bij de herdenking. De familie wilde geen condoleance. Later heb ik ze alle speeches nog toe gemaild. De familie vond de herdenking indrukwekkend en goed georganiseerd. Dat deed me goed te horen.’ De Van der Linde’s waren niet uitbundig en dus hield Detry daar rekening mee. ‘Zo hebben we de familie niet door de zaal naar voren laten lopen bijvoorbeeld. Weet je, hoe verdrietig ook, je moet bij het organiseren van zo’n herdenkingsdienst ook praktisch denken. Geen condoleance bij de ingang bijvoorbeeld, maar in de zaal. Dit vanwege de doorloop. De herdenking heeft al met al een uur en vijf minuten geduurd. Voor een dienst met zoveel sprekers hebben we ons heel aardig aan de tijd weten te houden. De sprekers waren erg goed. Daar neem ik mijn pet diep voor af. Wat mij trof? De kinderen die niet meer leven. Ze zullen nooit volwassen worden. Dat is echt verschrikkelijk. Het klinkt in dit kader wellicht bijzonder, maar ik vond het fijn dat ik de dienst heb mogen verzorgen. Ook al ken je ze dan niet persoonlijk. Overigens vond ik de nationale herdenking ook bijzonder indrukwekkend. Vooral het opnoemen van de namen. Dit soort ongelukken raakt veel mensen. In Nederland gaan jaarlijks 140.000 mensen dood. In het noorden zijn dat 15.000. Het overlijden van deze vier mensen heeft een gigantische impact op Roden gehad. Het is goed dat we – er waren geloof ik vijfhonderd mensen- daar als gemeenschap bij stil hebben gestaan.’

Op 10 november, de Nationale Herdenkingsdag van de rampvlucht, heeft Het Valkhof een lindeboom geplant. ‘Ter nagedachtenis aan onze oud-leerlingen Merel en Mark en hun ouders Rob en Erla, MH17, 17 juli 2014’, staat er op. ‘Je moet ook iets weer af kunnen sluiten. Ik denk dat dit een heel mooie manier is.’

KADER

‘We werden er stil van’

Vrijdag werd er op de begraafplaats in Roden een herdenkingsbankje onthuld. Riek Vlieg deed dat met familie van de omgekomen Van der Linde’s. Vlieg organiseerde een benefietavond. Deze avond liep uit op een fiasco. Met dank aan Staatsbosbeheer, de gemeente Noordenveld en Robuust Eiken kwam het bankje er toch. ‘De ramp was toeval van de zwartste kant. We moesten iets doen. Er moest gewoon iets tastbaars komen’, zei Vlieg. Daarna was er een spontaan moment van stilte. ‘Zoals we ook stil werden na het vreselijke ongeluk’, zei burgemeester Van der Laan nog.

 

Roden MH17 bankje 

Roden MH17 bankje-2 

Roden MH17 bankje-3 

Roden MH17 bankje-4 

Roden MH17 bankje-5 

Roden MH17 bankje-6