Zombies


Trienke Tijseling uit Zevenhuizen is één van de mensen die me met enige regelmaat foto’s stuurt. Vaak is het voor haar de vraag wat ze nu eigenlijk heeft gefotografeerd en dan rust op mij de schone taak opheldering te verschaffen. Dat lukt meestal en soms is de uitkomst dermate interessant dat het leidt tot aandacht in deze column. Zo ook bij de foto van haar hand die u hierboven ziet afgebeeld. Toen ik hem zag dacht ik meteen: ”Aha, The Zombies”. Dat vergt enige verduidelijking.

Ik ben iemand die de jaren zestig als tiener (met lange haren) bewust heeft meegemaakt. Het was de tijd dat er op het (pop)muziekfront van alles gaande was. Talloze bands bestormden de hitlijsten – of deden hun best erop te komen – en één ervan was de Britse band The Zombies. Eerder gingen ze door het leven als The Mustangs met o.a. zanger Colin Blunstone, toetsenist Rod Argent en bassist Paul Arnold. De laatste stelde voor de naam te veranderen in The Zombies. Niet veel later keerde hij de band de rug toe en ging medicijnen studeren. Het was in de tijd dat ze groot succes hadden met het nummer She’s Not There (1964). Dat bracht hen roem en daarna kwam het tot een fraai oeuvre. Vooral de l.p. Odessey And Oracle gold voor de liefhebbers van psychedelische pop als dé klassieker. Ze timmerden best nog een tijdje aan de weg, maar u weet hoe dat gaat, na een tijdje houdt het op om later weer in een andere samenstelling terug te keren. Zelfs in deze eeuw lieten Blunstone en Argent opnieuw van zich horen en verscheen in 2001 het bepaald niet onverdienstelijke album Out of the Shadows. Ze treden nog altijd op en brengen vooral oude nummers ten gehore waaronder, om nog maar een bekende te noemen, Time Of The Season.

Via deze nostalgische zijweg wordt het tijd te komen tot hetgeen u op de foto van Trienke ziet. Volgens de Van Dale is een zombie een tot het leven teruggekeerde mens, die echter geen eigen wil of spraakvermogen meer heeft. Van oorsprong, meldt de Van Dale, wordt het gelieerd aan voodoo-magie en of dat nu van Afrikaanse of Haïtiaanse aard is wil ik af zijn. Ook in films wordt het onderwerp zombie wel gebruikt, zoals in Frankenstein en Dracula, om enkele voorbeelden te noemen. Best eng allemaal en ik weet me nog goed te herinneren dat ik in 1960 als jonge, bevreesde, elfjarige knaap na het aanschouwen van de film Dracula voor het slapen gaan eerst even onder het bed keek om er zeker van te zijn ’dat er niet iets was dat er niet hoorde’. Dan was ”der deutsche Filmkomödie Das blaue Meer und Du” van meer lichtvoetiger aard! Dat even terzijde, maar nu tot de kern van het verhaal. Met de leden van de Paddenstoelenwerkgroep Noordenveld stuit ik in het najaar een enkele keer op een door een schimmel aangetaste vlieg. Dat is hetgeen u op de foto ziet. Vaak betreft het de Huisvlieg en Strontvlieg die respectievelijk ook wel Kamervlieg en Drekvlieg worden genoemd. Dat zijn zeer algemeen voorkomende vliegen. Een enkele keer tref ik zoiets vroeg in het jaar aan en nog nooit had ik zoveel door deze schimmel aangetaste vliegen op een plant gezien. In dit geval op Fluitenkruid. De schimmel ken ik onder de naam Entomophthora muscae, die ook wel als Empusa muscae bekendstaat. Een Nederlandse naam is er niet.

Er zijn veel meer soorten van dit geslacht en elk heeft zo zijn eigen voorkeur (specialisatie) voor vliegen, oorwormen cicaden, sprinkhanen etc. die ze aanvallen. In de literatuur wordt het een samenlevingsvorm genoemd, maar echt samenleven (in symbiose) doen ze niet. De schimmel heeft alleen maar de voordelen en leeft ten koste van de vlieg die uiteindelijk de pineut is. Deze schimmel tast eerst de zachte delen tussen de segmenten van de vlieg aan, dringt binnen en vermenigvuldigt zich daar snel en uiteindelijk tast het ook de hersenen aan. Dan woekert de schimmel al uitwendig tussen de segmenten waar de sporen inmiddels zijn gevormd (foto) en dat is het stadium dat de schimmel het heft in handen neemt en de vlieg dirigeert naar de uiteinden van bladeren en takjes. Op deze wijze is de schimmel verzekerd van een maximale verspreiding van de sporen. Daar vallen de vliegen namelijk op door hun houding die een seksuele ontvankelijkheid suggereert en onweerstaanbaar is voor paringspartners. Eenmaal geland worden ze zelf besmet door de schimmel die namelijk sporen vormt met een kleverige slijmlaag die snel hecht.